കസുഓ ഇഷിഗുറോയുടെ ‘ദി റിമെയ്ൻസ് ഓഫ് ദ ഡേ’ (The remains of the day) എന്ന നോവൽ, ഒരു വ്യക്തിയുടെ ആത്മപരിശോധനയുടെയും അവർ പാഴാക്കിപ്പോയ അവസരങ്ങളുടെയും ഹൃദയസ്പർശിയായ കഥയാണ്. ഡാർലിംഗ്ടൺ ഹാൾ എന്ന വലിയ മാളികയിൽ ദശാബ്ദങ്ങളോളം സേവനമനുഷ്ഠിച്ച സ്റ്റീവൻസ്, തന്റെ വിരമിക്കലിനോടടുത്ത് നടത്തുന്ന ഒരു യാത്രയാണ് നോവലിന്റെ ഇതിവൃത്തം. തന്റെ പുതിയ അമേരിക്കൻ യജമാനൻ മിസ്റ്റർ ഫാരഡേ നിർദേശിക്കുന്നതനുസരിച്ച്, പഴയ സഹപ്രവർത്തകയായ മിസ് കെന്റനെ സന്ദർശിക്കാനായി സ്റ്റീവൻസ് നടത്തുന്ന കാർ യാത്രയിലൂടെയാണ് കഥ വികസിക്കുന്നത്.
സ്റ്റീവൻസ് തന്റെ തൊഴിലിനെ ഒരു ജീവിതശൈലിയായി കണ്ടിരുന്നു. അതീവ അച്ചടക്കത്തോടെയും പൂർണ്ണതയോടെയും കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യുക എന്നത് മാത്രമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം. അദ്ദേഹം തന്റെ ജോലിയിൽ പൂർണ്ണമായും മുഴുകിയിരുന്നതിനാൽ, ജീവിതത്തിലെ സ്വാഭാവികമായ വികാരങ്ങളെ അദ്ദേഹം ഒരു തടസ്സമായാണ് കരുതിയിരുന്നത്. പിതാവ് മരിക്കുമ്പോഴും, തൊട്ടടുത്ത മുറിയിൽ ഒരു വലിയ സൽക്കാരം നടക്കുന്നതിനാൽ ആ ജോലിയിൽ നിന്ന് മാറിനിൽക്കാൻ സ്റ്റീവൻസ് തയ്യാറായില്ല. തന്റെ വികാരം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നതിനു പകരം, അദ്ദേഹം തന്റെ ഡ്യൂട്ടിയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു. ‘ശരിയായ അന്തസ്സ്’ (Dignity) എന്നാൽ വികാരങ്ങളെ അടിച്ചമർത്തി ജോലി ചെയ്യുകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചിരുന്നു.
ഈ നോവലിലെ ഏറ്റവും വേദനിപ്പിക്കുന്ന വശം സ്റ്റീവൻസിന്റെ പ്രണയമാണ്. ഹൗസ് കീപ്പറായ മിസ് കെന്റനുമായി അദ്ദേഹത്തിന് വളരെ അടുത്ത ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു. അവർ തമ്മിൽ പ്രണയത്തിന്റെ ഒരു നേരിയ നൂലിഴ എപ്പോഴും നിലനിന്നിരുന്നു. എന്നാൽ, തന്റെ ഔദ്യോഗിക പദവിയും അച്ചടക്കവും കാത്തുസൂക്ഷിക്കാനുള്ള വെമ്പലിൽ ആ പ്രണയത്തെ തിരിച്ചറിയാനോ, പ്രകടിപ്പിക്കാനോ സ്റ്റീവൻസ് തയ്യാറായില്ല. വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം, കെന്റൻ മറ്റൊരാളെ വിവാഹം കഴിച്ച് പോയിക്കഴിഞ്ഞപ്പോൾ മാത്രമാണ് താൻ എത്ര വലിയൊരു അവസരമാണ് നഷ്ടപ്പെടുത്തിയതെന്ന് അദ്ദേഹം മനസ്സിലാക്കുന്നത്.
യാത്രയിലുടനീളം സ്റ്റീവൻസ് മറ്റൊരു തിരിച്ചറിവ് കൂടി നേരിടുന്നുണ്ട്. താൻ ആരാധിച്ചിരുന്ന തന്റെ പഴയ യജമാനൻ ലോർഡ് ഡാർലിംഗ്ടൺ, രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന് മുൻപുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ നാസി ജർമ്മനിയുമായി രഹസ്യബന്ധം പുലർത്തിയിരുന്നുവെന്നും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ നയങ്ങൾ തെറ്റായിരുന്നുവെന്നും സ്റ്റീവൻസ് മനസ്സിലാക്കുന്നു. താൻ ജീവിതം മുഴുവൻ സമർപ്പിച്ച വ്യക്തിയും ലക്ഷ്യവും തെറ്റായിരുന്നു എന്ന് തിരിച്ചറിയുന്നത് ഒരു മനുഷ്യനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം വലിയൊരു തകർച്ചയാണ്. താൻ വെറും ഒരു ഉപകരണം മാത്രമായിരുന്നുവെന്നും, തന്റെ കഴിവും ജീവിതവും വഴിതെറ്റിയ ഒരു കാര്യത്തിന് വേണ്ടി ചെലവഴിച്ചുപോയെന്നും അദ്ദേഹം ചിന്തിക്കുന്നു.
ജീവിതത്തിന്റെ സന്ധ്യാകാലത്ത് സ്റ്റീവൻസ് നടത്തുന്ന ഈ യാത്ര, ഒരു വലിയ തിരിച്ചറിവിന്റേതാണ്. നമ്മൾ പലപ്പോഴും നമ്മുടെ കർത്തവ്യങ്ങൾക്കോ, സാമൂഹിക പദവികൾക്കോ, മറ്റുള്ളവരുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾക്കോ അമിതപ്രാധാന്യം നൽകി, നമ്മളെ സ്നേഹിക്കുന്നവരെയോ നമ്മൾ സ്നേഹിക്കുന്നവരെയോ അവഗണിക്കാറുണ്ട്. ജീവിതം അധ്വാനത്തിന് മാത്രമുള്ളതല്ല, അത് ആസ്വദിക്കാനുള്ളതും പങ്കുവയ്ക്കാനുള്ളതുമാണ്. സ്റ്റീവൻസിന്റെ ജീവിതം നമ്മളെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത്, വർത്തമാനകാലത്തെ സ്നേഹത്തെ നമ്മൾ മറന്നുപോകരുത് എന്നാണ്.
ഈ പുസ്തകം വായനക്കാരോട് ചോദിക്കുന്ന ഏറ്റവും വലിയ ചോദ്യം ഇതാണ്: “നമ്മുടെ ജീവിതത്തിന്റെ അവസാന നിമിഷങ്ങളിലേക്ക് എത്തുമ്പോൾ, നമ്മൾ ചെയ്ത കാര്യങ്ങൾക്കാണോ, അതോ നമ്മൾ ചെയ്യാൻ മറന്നുപോയ കാര്യങ്ങൾക്കാണോ കൂടുതൽ മൂല്യം നമ്മൾ കൽപിക്കുക?” സ്റ്റീവൻസ് തന്റെ ജീവിതം മുഴുവൻ ഒരു ആദർശത്തിനു വേണ്ടി ഉഴിഞ്ഞുവച്ചു. എന്നാൽ, ഒടുവിൽ ആ ആദർശം തന്നെ അർഥശൂന്യമാണെന്ന് അദ്ദേഹം തിരിച്ചറിയുന്നു. നമ്മളും ഇതുപോലെ വിവിധ ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കു പിന്നാലെ ഓടി, ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ നിമിഷങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്നുണ്ടാകാം.
എങ്കിലും, ‘ദി റിമെയ്ൻസ് ഓഫ് ദ ഡേ’ നിരാശയുടെ മാത്രം കഥയല്ല. അവസാനം സ്റ്റീവൻസ് തന്റെ തെറ്റുകൾ തിരിച്ചറിയുന്നുണ്ട്. വൈകിയാണെങ്കിലും സ്വന്തം മനസ്സിനെ തുറന്നുകാണാൻ അദ്ദേഹം തയ്യാറാകുന്നു. അതാണ് പ്രതീക്ഷയുടെ വഴി. നമ്മൾ എത്ര പഴയ തെറ്റുകൾ ചെയ്തവരായാലും, എത്രയൊക്കെ അവസരങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെടുത്തിയവരായാലും, ജീവിതത്തിന്റെ അവശേഷിക്കുന്ന ദിവസങ്ങൾ അർഥവത്തായി ചെലവഴിക്കാൻ നമുക്ക് സാധിക്കും.
ഈ പുസ്തകം നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നത്, നമ്മൾ ആരാണെന്ന് തിരിച്ചറിയാൻ ഒരിക്കലും വൈകിയിട്ടില്ല എന്നാണ്. മറ്റുള്ളവരുടെ പ്രതീക്ഷകൾക്കൊത്ത് ജീവിക്കുന്നതിനേക്കാൾ, നമ്മുടെ ഹൃദയത്തിന്റെ ശബ്ദം കേൾക്കാൻ ശ്രമിക്കുക. ജോലികൾ ചെയ്യാൻ വേണ്ടി മാത്രം ജീവിക്കുന്നതിനേക്കാൾ വലുതാണ് പ്രിയപ്പെട്ടവരോട് ‘ഞാൻ നിന്നെ സ്നേഹിക്കുന്നു’ എന്ന് പറയാൻ സാധിക്കുന്നത്. സ്റ്റീവൻസിന്റെ നിശ്ശബ്ദത നമുക്ക് നൽകുന്ന ഏറ്റവും വലിയ പാഠം അതാണ് – സ്നേഹിക്കാൻ വൈകിപ്പോകരുത്.
ഇന്നത്തെ തിരക്കേറിയ ജീവിതത്തിൽ, സ്റ്റീവൻസിനെപ്പോലെ പല കാര്യങ്ങൾക്കും പുറകെ പായുമ്പോൾ, നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ മനുഷ്യനെ നമ്മൾ മറന്നുപോകരുത്. ജീവിതം ഒരു ഓട്ടമല്ല, മറിച്ച് അത് പ്രിയപ്പെട്ടവരുമായി പങ്കുവയ്ക്കുന്ന ഓരോ നിമിഷവുമാണ്. ഓർമ്മകളുടെ ഭാരത്താൽ വീർപ്പുമുട്ടാതെ, ഇനിയുള്ള ദിവസങ്ങളെ സ്നേഹവും സത്യസന്ധതയും കൊണ്ട് നിറയ്ക്കാൻ ഈ വായന നമ്മെ പ്രേരിപ്പിക്കട്ടെ. എന്തെന്നാൽ, ജീവിതത്തിന്റെ സായന്തനം മനോഹരമാകുന്നത് നമ്മുടെ നേട്ടങ്ങൾ കൊണ്ടല്ല, മറിച്ച് നാം പകർന്നുനൽകിയ സ്നേഹം കൊണ്ടാണ്.
ഫാ. ജി. കടൂപ്പാറയിൽ MCBS
