നാലു വർഷം മുൻപ് ആരംഭിച്ച ‘സ്ത്രീ, ജീവിതം, സ്വാതന്ത്ര്യം’ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്കു ശേഷം, ഹിജാബ് മാറ്റിയ ആദ്യ നിമിഷങ്ങളിലെ ഇറാനിയൻ സ്ത്രീകളുടെ അനുഭവങ്ങൾ ലോകത്തെ പിടിച്ചുലയ്ക്കുകയാണ്. ‘ഇറാൻ ഇന്റർനാഷണൽ’ നടത്തിയ സർവേയിൽ പങ്കെടുത്ത സ്ത്രീകൾ പങ്കുവച്ച അനുഭവങ്ങൾ പ്രധാനമായും നാല് വികാരങ്ങളിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത് – ഭയം, സ്വാതന്ത്ര്യം, ദുഃഖം, ഐക്യദാർഢ്യം.
സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ മനോഹരമായ കാറ്റ്
ചില സ്ത്രീകൾ തങ്ങളുടെ അനുഭവങ്ങൾ വിവരിച്ചത് ശാരീരികമായ പുതിയ അനുഭൂതികളിലൂടെയാണ്. പൊതുവിടങ്ങളിൽ ഇതുവരെ നിഷേധിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന കാറ്റ് മുഖത്തും കഴുത്തിലും മുടിയിലും തൊട്ടറിഞ്ഞ ആ നിമിഷങ്ങൾ പലർക്കും പറഞ്ഞറിയിക്കാനാവാത്ത അനുഭവമാണ് സമ്മാനിച്ചത്. “ടി-ഷർട്ട് ധരിച്ച് ഇരുന്നപ്പോൾ എനിക്ക് കരച്ചിൽ വന്നു. എന്തിനാണ് ഞങ്ങൾ ചൂടിൽ ഇത്രയധികം വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ച് ശ്വാസംമുട്ടിയത്? വായു എന്റെ ശരീരത്തിൽ തൊട്ടപ്പോൾ എനിക്ക് വല്ലാത്തൊരു അനുഭവമായി തോന്നി.” നാൽപ്പതാം വയസ്സിൽ ഈ അനുഭവം ആദ്യമായി അറിഞ്ഞ ഒരു സ്ത്രീ പറഞ്ഞത്, ഇരുപതാം വയസ്സിൽ തന്നെ തനിക്ക് ഇത് അനുഭവിക്കാൻ കഴിയാതിരുന്നതിൽ ഖേദിക്കുന്നു എന്നാണ്.
ഭയവും ഒപ്പം അതിജീവനവും
ഈ സ്വാതന്ത്ര്യ പ്രഖ്യാപനം എളുപ്പമുള്ള ഒന്നായിരുന്നില്ല. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ആശ്വാസത്തോടൊപ്പം തന്നെ കനത്ത ഭയവും അവർ അനുഭവിച്ചു. പിടിക്കപ്പെടുമോ എന്ന പേടി മൂലം ഹാൻഡ്ബാഗിൽ തലത്തട്ട് കരുതുകയും, ഇടയ്ക്കിടെ തിരിഞ്ഞുനോക്കി നടക്കുകയും ചെയ്തവരുണ്ട്. എന്നാൽ മറ്റ് സ്ത്രീകൾ മുഖംമൂടികളില്ലാതെ നടക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ തങ്ങളുടെ ഭയം പതുക്കെ അലിഞ്ഞുപോയെന്നും കൂടുതൽ ധൈര്യം ലഭിച്ചെന്നും സ്ത്രീകൾ ഓർക്കുന്നു. “ഞാൻ കടുത്ത ഭയത്തിലായിരുന്നു, പക്ഷേ എന്നെപ്പോലെയുള്ള മറ്റ് സ്ത്രീകളെ കണ്ടപ്പോൾ എന്റെ ഭയം കുറഞ്ഞു,” ഒരു യുവതി പറഞ്ഞു.
മായാത്ത വേദനയും കനത്ത വിലയും
ചിലർക്ക് ഈ സ്വാതന്ത്ര്യം പൂർണ്ണമായ സന്തോഷമായിരുന്നില്ല; അതോടൊപ്പം കനത്ത ദുഃഖവും ഉണ്ടായിരുന്നു. പ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ ജീവൻ നഷ്ടപ്പെട്ട യുവജനങ്ങളുടെ ഓർമ്മകൾ ആ നിമിഷങ്ങളെ കണ്ണീരിൽ മുക്കി. തലയിലെ തട്ടം മാറ്റിയപ്പോൾ തങ്ങൾക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം മാത്രമല്ല തോന്നിയത്, മറിച്ച് ആ ചെറിയ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനായി നമ്മുടെ യുവതലമുറ നൽകിയ ‘വലിയ വില’ കൂടിയാണെന്ന് ഓർത്തെടുത്തവരുണ്ട്. സന്തോഷവും കണ്ണീരും ഒരുപോലെ അനുഭവിച്ചറിഞ്ഞ നിമിഷങ്ങളായിരുന്നു അവ.
പരസ്പരമുള്ള കരുതലും ഐക്യദാർഢ്യവും
സ്ത്രീകൾ തമ്മിലുള്ള ഐക്യദാർഢ്യം ഈ സംഭവങ്ങളിലെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ ഏടാണ്. അപരിചിതരായ സ്ത്രീകൾ പരസ്പരം നോക്കി പുഞ്ചിരിച്ചും, ധൈര്യം പകരുന്ന കുറിപ്പുകളോടൊപ്പം ചോക്ലേറ്റുകൾ സമ്മാനിച്ചും ആ നിമിഷങ്ങളെ ഊഷ്മളമാക്കി.
പഴയ തലമുറയും പുതിയ തലമുറയും ഒരുപോലെ ഈ ചെറുത്തുനിൽപിൽ പങ്കാളികളായി. അറുപതാം വയസ്സിൽ ഹിജാബ് ഉപേക്ഷിച്ച എഴുപതുകാരിയായ ഒരു സ്ത്രീ പറഞ്ഞത്, തലയിലെ തട്ടം മാറ്റിയ ആ നിമിഷം തനിക്ക് തന്റെ കൗമാരകാലം തിരികെ ലഭിച്ചതുപോലെ തോന്നി എന്നാണ്. ഭരണകൂടത്തിന്റെ പുതിയ കർശന നിയന്ത്രണങ്ങളും സദാചാര പൊലീസിന്റെ തിരിച്ചുവരവുമൊക്കെ വീണ്ടും ഭയത്തിന്റെ നിഴലുകൾ വീഴ്ത്തുമ്പോഴും, ഇറാനിയൻ സ്ത്രീകൾ തങ്ങളുടെ മൗലികാവകാശങ്ങൾക്കായുള്ള പോരാട്ടത്തിൽ അടിയുറച്ചുനിൽക്കുകയാണ്.
