ബാഴ്സലോണയിലെ വിശ്വപ്രസിദ്ധമായ സാഗ്രഡ ഫാമിലിയ ബസിലിക്കയുടെ ആകാശമുട്ടുന്ന ഗോപുരങ്ങൾക്കിടയിൽ സന്ദർശകർ പലപ്പോഴും ശ്രദ്ധിക്കാതെ പോകുന്ന ഒരു കൊച്ചു കെട്ടിടമുണ്ട്. 1909-ൽ പ്രശസ്ത വാസ്തുശില്പി ആന്റണി ഗൗഡി നിർമ്മിച്ച ‘എസ്കോൾസ് ഡി ലാ സാഗ്രഡ ഫാമിലിയ’ എന്ന വിദ്യാലയമാണത്. തൊഴിലാളികളിൽ പലരും കുടുംബമായായിരുന്നു ബസിലിക്കയുടെ നിർമ്മാണത്തിനായി ബാഴ്സലോണയിലേക്ക് താമസം മാറിയത്.
തികച്ചും ദരിദ്ര പശ്ചാത്തലത്തിലുള്ള കുടുംബങ്ങളായിരുന്നു അവരുടേത്. പള്ളി പണിയാൻ നീണ്ട വർഷങ്ങൾ വേണ്ടിവന്നതിനാൽ അവരുടെ കുട്ടികൾക്ക് സ്ഥലത്തിന് സമീപം സ്ഥിരതയും വിദ്യാഭ്യാസവും ആവശ്യമായി വന്നു. ബസിലിക്കയുടെ നിർമ്മാണത്തിനായി ബാഴ്സലോണയിലേക്ക് കുടിയേറിയ ദരിദ്രരായ തൊഴിലാളികളുടെ മക്കൾക്ക് വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് ഈ കെട്ടിടം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തത്.
കൂറ്റൻ കത്തീഡ്രലുകൾ പണിത അതേ സർഗാത്മകത, ഗൗഡി ഈ ചെറിയ സ്കൂളിന്റെ നിർമ്മാണത്തിലും പ്രയോഗിച്ചു. സാധാരണ ഇഷ്ടികകൾ കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ഈ കെട്ടിടത്തിന്റെ ചുവരുകളും മേൽക്കൂരയും തിരമാലകൾ പോലെ വളഞ്ഞുപുളഞ്ഞ രീതിയിലാണ്. ഇത് വെറുമൊരു അലങ്കാരമല്ലായിരുന്നു; മറിച്ച് കുറഞ്ഞ ചെലവിൽ കെട്ടിടത്തിന് കൂടുതൽ ഉറപ്പ് നൽകാനുള്ള ഗൗഡിയുടെ സാങ്കേതിക ബുദ്ധിയായിരുന്നു അത്. താൽക്കാലികമായി നിർമ്മിച്ച ഒരു കെട്ടിടത്തിൽ പോലും സൗന്ദര്യവും ഈടുനിൽപ്പും കൊണ്ടുവരാൻ അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധിച്ചു.
വാസ്തുവിദ്യ എന്നത് കേവലം കെട്ടിടം പണിയലല്ല, മറിച്ച് അതൊരു സേവനമാണെന്ന് ഗൗഡി വിശ്വസിച്ചിരുന്നു. ബസിലിക്കയുടെ കല്ലും കുമ്മായവും ചുമക്കുന്ന തൊഴിലാളികളുടെ അധ്വാനത്തെ അദ്ദേഹം ആദരിച്ചു. അവരുടെ ജീവിതത്തിന്റെ ദൈനംദിന ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാതെ ഒരു പള്ളി പണിയുന്നത് അപൂർണ്ണമാണെന്ന് അദ്ദേഹം കരുതി. സൗന്ദര്യം എന്നത് സമ്പന്നർക്ക് മാത്രം ആസ്വദിക്കാനുള്ള ഒന്നല്ലെന്നും, ഒരു സാധാരണ ക്ലാസ് മുറിയിൽ പോലും അത് പ്രതിഫലിക്കണമെന്നും ഗൗഡി തന്റെ ദർശനത്തിലൂടെ ലോകത്തിന് കാണിച്ചുകൊടുത്തു.
സ്പാനിഷ് ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിന്റെ കഠിനമായ സാഹചര്യങ്ങളെ അതിജീവിച്ച ഈ കെട്ടിടം പിന്നീട് ബസിലിക്ക സമുച്ചയത്തിനുള്ളിലേക്ക് മാറ്റി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. ഇന്ന് സാഗ്രഡ ഫാമിലിയയുടെ ഗാംഭീര്യത്തിന് മുന്നിൽ ഇത് ചെറുതായി തോന്നാമെങ്കിലും, ഗൗഡി എന്ന മനുഷ്യസ്നേഹിയായ കലാകാരന്റെ വിശ്വാസത്തിന്റെയും കരുണയുടെയും അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന മനോഹരമായ ഒരു നിർമ്മിതിയാണ് അത്. സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയർന്നുനിൽക്കുന്ന ശിഖരങ്ങൾ സ്വപ്നം കണ്ട അതേ മനസ്സ്, ഭൂമിയിലെ സാധാരണക്കാരായ കുഞ്ഞുങ്ങളുടെ ഭാവിയെക്കുറിച്ചും വ്യാകുലപ്പെട്ടിരുന്നു.
തൊഴിലാളികളുടെ ജീവിതത്തെയും അവരുടെ കുടുംബങ്ങളെയും കരുതുമ്പോഴാണ് ക്രിസ്തീയ സർഗ്ഗാത്മകത പൂർണ്ണമാകുന്നത് എന്ന വലിയ പാഠമാണ് ഈ ചെറിയ ഇഷ്ടിക വിദ്യാലയം ഇന്നും നൽകിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നത്.
